I. Oturum

Bu konuyu maddeleştirerek ve her maddede felsefenin bu alanının temel sorularını yazarak açmaya çalışacağım.

Giriş:

1- Epistemoloji Nedir?

Yunanca, Episteme + logos (bilgi+bilim) sözcüklerinden oluşmuştur. Bu alt dalda bilginin kaynağı, sınırları, olanağı vb. soruları ele alınır.

2- İlk kez ne zaman ele alınıp sistemli bir şekilde bu sorular sorulmuştur ve yine ilk kez ne zaman felsefenin bir alanı haline gelmiştir?

Platon: Theaetetus diyaloğu ile ilk sistemli ele alınışı ve,

Descartes: Modern felsefe, bilgi felsefesenin kurucusu ile felsefenin alanı oluşu söylenebilir.

Ama sadece bu filozoflarda ele alınmamış ,aşağıda adı geçen dönemlerde ve temsilcilerde de çeşitli bağlamlarda işlenmiş bir konudur:

Doğa filozofları: Thales, Herakleitos, Parmenides, Zenon vb.

Değişme + oluş X Değişmezlik

Duyu bilgisi X Akıl bilgisi ikilikleri işlenmiş,

İnsan felsefesi: Sofistler (Protagoras + Gorgias Relativite, duyular ve bilgi sorunu)

Sokrates (Diyalog, mayotik, ironi, olumsuzlama, tümevarım, tümden gelim, kavram tanımları yöntemleri)

Platon (İdealar, Menon diyaloğu:Doğru inanç. Devlet kitabı: çizgi benzetmesi)

Aristoteles (Mantık, tekil -> tümel, tanım, form+madde, akıl -> bilgi)

Septikler : Pyrron, Timon, Karneades, Arkesilaos (Epokhe, ataraxia, duyumlar, sistemli kuşku)

Yeni Platonculuk: Plotinos (M.S. 3. yy. Bir->Nus->Ruh->madde, sezgi ile Bir’e ulaşma çabası )

Ortaçağ Hr. Felsefesi ve İslam felsefesi: (Bilginin hakikate uygunluğu, inanç, sezgi)

Augustinus, Anselmus, Aquino’lu St. Thomas, Scoutus, Ockhamlı William / Farabi, İbn-i Sina, İbn-i Rüşd, Gazali

17. yy. Descartes: (Yöntemli kuşku, açık-seçik bilgi, düşünme+özne )

ideler: 1 – doğuştan(apriori,tanrı-ruh-matematik kavram)

2 – duyulardan

3 – hayalgücünden,

Spinoza: (panteizm, monizm, zorunluluk)

Leibniz: (monadlar, mantık->zorunlu ve olası doğrular)

18. yy. İngiliz ampiristleri : Locke, Hume, Berkeley

kritisizm – Kant: (Akıl, Aydınlanma, Sentetik apriori, önermeler, Metafizik )

19. yy. Fichte – Schelling – Hegel: (Romantizm – İdealizm)

19. yy. Pozitivizm: Comte (bilimsel bilgi, olgular)

20. yy. Husserl: Fenomenoloji

Bergson: Sezgi

James+Pierce+Dewey: Fayda

Mantıkçı pozitivizm: Wittgenstein (dil ve gerçeklik)

Carnap (doğrulama)

Popper (yanlışlama)

Kuhn (paradigma)

Ontolojik-Varoluşçu felsefe: Heidegger

Postmodern bilgi felsefesi: Roger Trigg (çoğulculuk, modernizme tepki, görecelik)

FELSEFE ve BİLGİ

1 – Felsefe nedir?

Sorgulama, eleştiri çabası ile kavramlar, varolanlar ele alınır. Tümel bilgi, ilk nedenlerin bilgisidir. Etkinlik olması, anlamlandırması, köklere, derine inmesi ayırıcı yanıdır.

2 – Felsefenin değeri:

- Mutluluk kazandırması

- Yaşamı anlamlı kılar

- İnsanın temel ilkelerini sağlamlaştırır, eleştiri süzgecinden geçirir. (sağlam araba benzetmesi)

- Hayatımıza yön gösterir, amaç verir. (Wittgenstein şişedeki sinek benzetmesi)

- Açık-seçik düşünmeyi öğretir, önyargısız olmayı gösterir.

- Demokrasinin gelişimine katkı yapar.

- Siyasal sistemlere dönüşebilir. (sosyalizm, teolojik yönetimler vb.)

3 – Bilgi nedir?

a- Bilgi, haklılandırılmış doğru inançtır. (Platon)

b- Bilgi, suje ile obje arasındaki ilişkinin ürünüdür.

Özne – Nesne= bilgi 1. Information - Haber

2. Knowledge- bilgi

3. Erudition- derin bilgi

4 – Bilgi türleri : Gündelik, dinsel, bilimsel, teknik, sanat ve felsefi bilgi olarak 6’ya ayırabiliriz.